Friday, 23 October 2020

EDITORIAL

ඉකුත් සතියේ රාජ්‍ය සේවාවට අදාළ රසවත් සිද්ධි දෙකක් වාර්තා විය. රූපවාහිනිය තුළින් සිද්ධීන් දෙකම සජීවීව දැකගැනීමට හැකි විය.

පළමු සිද්ධිය, නිවාස අමාත්‍යංශයට අදාළ නාරාහේන්පිට කාර්යාලයකට ජනාධිපති කඩා පැනීමයි. මින් රාජ්‍ය සේවාව තුළ පවතින තත්ත්වය දැකගත හැකි විය. මහජනයාගේ එදිනෙදා ප්‍රශ්නවලට විසඳුම් සොයා ගැනීමට යාමේදී ජනතාව අත් විඳින දුක් ගැහැට ජනපතිට මෙන්ම අපටද දැකගත හැකිවිය. නිලධාරීන් දෙදෙනෙකු ස්ථාන මාරුවීම්වලට ලක් වූ බවද පසුදින වාර්තා විය.

දෙවන වඩාත් රසවත් සිද්ධිය වූයේ ජනපති, බදුල්ල - හල්දුම්මුල්ලට ගොස් ඉතාමත් දුෂ්කර ගම්මානයකදී මුහුණ දුන් ජනපති - රාජ්‍ය නිලධාරී ගැටුමයි. එය සිදුවූයේ මහජනතාව ඉදිරිපිටදීය. යම් කාරණාවක් පිළිබඳ ජනපතිගේ චාවික නියෝගයක් දුන් විට ඊට ප්‍රතිචාර දැක්වූ රාජ්‍ය නිලධාරියා පෙරළා ඉල්ලා සිටියේ ජනපති දුන් නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීමට චක්‍රලේඛනයක් නිකුත් කරන ලෙස ජනපති ගෙන් කළ ඉල්ලීමයි.

ජනපති මෙන්ම රජයේ ප්‍රාදේශීය ඉහළ නිලධාරියා දෙදෙනාම මහජනයා ඉදිරියේ දුෂ්කර තත්ත්වයකට පත්වූ හැටි අපි දුටිමු.

පැහැදිලිවම එම රජයේ නිලධාරියා තරුණ අත්දැකීම් අඩු නවකයෙකු බව බැලූ බැල්මට දිස්විය. ජනපති ඉල්ලීම ඉටු කිරීමට ලිඛිත චක්‍රලේඛයක් ඉල්ලා සිටීමට උද්දච්ච වූයේ ඇයිදැයි අපි නොදනිමු. වඩාත් නම්‍යශීලීව ජනපති මහජනයා ඉදිරියේ හෑල්ලු කිරීමට තරම් දුර දිග නොයෑමට බුද්ධිමත්ව කටයුතු කිරීමට ඉඩ තිබුණි.

වාචික නියෝගයට අදාළ අවශ්‍ය චක්‍රලේඛනය බව කී ජනපතිගේ ප්‍රතික්‍රියාව, ගම්මු ඉදිරියේ ප්‍රාදේශීය නිලධාරියා හෑල්ලුවට පත්වීමකි. දෙදෙනාටම එවැනි තත්ත්වයකට පත්වීමට තරම් රාජ්‍ය සේවාව පිරිහී ගොස් ඇති බව පැහැදිලිය. ජනපතිතුමා රටේ පළමු පුරවැසියා සහ විධායක ජනාධිපතිවරයා ඉදිරියේ ප්‍රාදේශීය රාජ්‍ය නිලධාරියෙකුගන් ලබාගත් පිළිතුර, අපේක්ෂා නොකළ පිළිතුරකි. ජනපති සිනාමුසු මුහුණින් වුවද දුන් පිළිතුර රාජ්‍ය සේවකයන් තුළ බියක් ඇතිකරන සුළුය. රාජ්‍ය සේවාවේ පොදු පිරිහීම මින් ප්‍රදර්ශනය විය.

මෙම තත්ත්වය අලුත් තත්ත්වයක් නොවේ. ජනපතිට අලුත් අත්දැකීමක් විය නොහැකිය. ඔහු රාජ්‍ය සේවාවේ හා හමුදාවේ විවිධ තනතුරු හෙබවූ කෙනෙකි.

මෙවැනි සිද්ධීන් ජනමාධ්‍යයට අලුත් දෙයක් වුවද, රාජ්‍ය නිලධාරීන්ට මෙන්ම මැති ඇමැතිවරුන්ට අලුත් අත්දැකීමක් නොවේ. මෙවැනි සිද්ධීන් දෛනිකව සිදුවේ. මීට වඩා රසවත් කතාන්දර රාජ්‍ය සේවාවේ ඉතිහාසයේ බහුලය.

ජනපතිගේ ජංගම අධීක්ෂණ ව්‍යායාමය, ජනාධිපති ප්‍රේමදාසගේ කාලයේදීත් අත්විඳි බව අපි දනිමු. ජනපති ප්‍රේමදාස ඉහළම රාජ්‍ය නිළධාරීන් සාකච්ඡාවලින් පළවා හැරි අවස්ථාද විය. එමෙන්ම ඇතැම් ඉහළ නිධාරීන් ජනපති ප්‍රේමදාස සමඟ එකට එක කතාකර අමිහිරි තත්ත්වයන්ට පත්වූ හැටිද අපි දනිමු. ‘සොත්ති උපාලිලාගෙන්’ ගුටි කෑ රාජ්‍ය නිළධාරීන් පමණක් නොව මාධ්‍යවේදීන්ද සිටි බව අපි දනිමු. ප්‍රේමදාස යුගයේ මෙන් ගෝඨාභයගේ පාලන කාලයේ සොත්ති උපාලිලා නම් නැති බව අපි දනිමු. එහෙත් මෙවැනි අමිහිරි තත්ත්වයන් යටතේ සොත්ති උපාලිලා බිහිවීමේ කොන්දේසි නිර්මාණය වීමට බැරි නැත. හල්දුම්මුල්ල සිද්ධිය අවස්ථාවේදී රජයේ ඉහළ නිළධාරියෙකු සිටිනවා අපි දුටුවේ නැත. ජනාධිපති කාර්යාලයේ ඉහළ නිළධාරියෙකුට හෝ උපදේශකයෙකුට මැදිහත් වී ප්‍රශ්නය නිරාකරණය කරගන්නට ඉඩ තිබුණි.

රාජ්‍ය සේවකයා පැත්තෙන් ගත් කළ ඔහු දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්‍රධානියාට, අමාත්‍ය ලේකම්වරයාට, විගණකාධිපතිවරයාට හිරවී, මිරිකී සිටින නිළධාරියෙකි. වාචිකව දුන් නියෝගයකට පසුව නීතිය හමුවේ සිරවේද යන බියක් ඔහු තුළ ඇති වීම සාධාරණය. ලලිත් වීරතුංග වැනි ජනාධිපති ලේකම්වරයෙකුට පසු කාලයකදී වෙනත් ආණ්ඩුවක් යටතේ, සිර කූඩුවල තැපීමට සිදුවූ ඉතිහාසයක්ද තිබේ. යථෝක්ත නිළධාරියා බුද්ධිමත් වූයේ නම්, හදිසි නොවී ප්‍රකෝපකාරී ප්‍රතික්‍රියාවක් නොදක්වා තම ඉහළ නිළධාරියකු මගින් එම ප්‍රශ්නයට විසඳුමක් ලබා ගැනීමට ඉඩ තිබුණි. එසේ කිරීමට කාලෝචිත ප්‍රඥාවක් නොතිබීම රාජ්‍ය සේවාවේ පොදු ලක්ෂණයක් වී තිබේ.

අනික් අතට ජනාධිපතිවරයාද තේරුම්ගත යුත්තේ රාජ්‍ය සේවාව තුළ පවතින පිරිහීමට හේතු සාධක සොයා බලා, රාජ්‍ය සේවාව නවීකරණයකට ලක් කළ යුතුය.

රාජ්‍ය සේවාවේ බිඳ වැටීමක් තිබේ. විනය බිඳ වැටීමක් ද ඇත. දෙපාර්තමේන්තු ප්‍රධානියා, අමාත්‍ය ලේකම්වරයා, අදාළ රාජ්‍ය ඇමැතිතුමා, නියෝජ්‍ය ඇමැතිතුමා, ඇමැතිතුමා රාජ්‍ය සේවාවල පවතින තත්ත්වය වටහා නොගෙන, රටේ ප්‍රධාන විධායකයා මැදිහත්වී, ජනතා ප්‍රශ්න විසඳීමක් ප්‍රායෝගිකව කළ හැකිද? ජනතාවට ක්ෂණික සහනයක් ලැබිය හැකිය. ක්ෂණික තෘප්තියක් ලැබිය හැකිය. ඉන් ප්‍රබල බලපෑමක් ඇතිවන බව අවිවාදාත්මකය.

මෙතැන පවතින්නේ, ඊට වඩා රාජ්‍ය සේවාවේ බිඳ වැටීමය. රාජ්‍ය සේවාව දේශපාලනීකරණය වීම ප්‍රධාන හේතුවයි. රාජ්‍ය සේවයේ පහළ නිළධාරියා සිට ඉහළ නිළධාරියා දක්වා සිය පක්ෂපාතීත්වය ජනතාවට නොව දේශපාලනඥයාටය. යවන ලිපිවල “ඔබේ කීකරු සේවක” කියා අස්සන් කළ ද පක්ෂපාතීත්වය පත්වීමේ ලිපිය දුන් පුද්ගලයාටය.

ක්‍රම සහ විධි යල් පැන ගොසින්ය. චක්‍රලේඛන ප්‍රශ්න විසඳීමට බාධක මිස ආධාරක නොවේ.

රාජ්‍ය සේවයේ අල්ලස හා දූෂණය පිරී ඉතිරීගොස්ය. රැකියාව සේවාව සඳහා නොව, හුදෙක් තම ජීවිතය ගැට ගසා ගැනීමේ අවස්ථාවකි.

විනය පාලනය මුළුමනින්ම බිඳ වැටී ඇත. වෘත්තිය සමිති, ප්‍රතිලාභ සහ වරප්‍රසාදවලට ගොදුරුව ඇති අවස්ථාද අපට දැකිය හැකිය. වෘත්තීය සමිති නායකයින්ට අවනත වන සාමාජිකයන් අද විරලය.

මේ සියල්ල නව ලිබරල්වාදයේ ආදීනවයි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පැවැත්මටද තර්ජනයකි. තර්කානුකූලව අධිපතිවාදයට මඟ පාදන ප්‍රවණතාවයකි. අරාජිකවාදය සහ අධිපතිවාදය නිවුන් සහෝදරයන්ය.

අවසන් විග්‍රහයේදී පෙලෙන්නේ පොදු ජනතාවයි. පරමාධිපත්‍යය බලය ඇති ජනතාව තම පරමාධිපත්‍ය බලයටම ගොදුරු වනු ඇත. එබැවින් රාජ්‍ය සේවාව ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක් කිරීම හැර වෙනත් විසඳුමක් නැත.

නව රජයේ කුළුදුල් පනත, එනම් 20වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය හදිසියේම අමාත්‍ය මණ්ඩලයට යොමු කරමින් අනුමත කරවාගෙන ගැසට් කරනු ලැබීය. ප්‍රකාශයට පත්වූ සැනින් ආණ්ඩුව තුළින් පවා  ඊට විරෝධතා මතුවිය. ජනතාවගේ ප්‍රතික්‍රියා සැණකින් හඳුනාගත් අගමැතිතුමා, ක්ෂණිකව කමිටුවක් පත් කොට තමාට ඒ පිළිබඳ වාර්තාවක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. වාර්තාවද ක්ෂණිකවම ලැබුණි. එහි අඩංගු දේවල් මොනවාදැයි අපි නොදනිමු. ඒ වාර්තාව අමාත්‍ය මණ්ඩලයටද මේ දක්වා ඉදිරිපත් නොවුණි.

මේ අතරතුර අමාත්‍යවරුන්ගේ විවිධ ප්‍රකාශ මාධ්‍ය තුළින් පළවිය. ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය අමාත්‍ය මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කළ අධිකරණ අමාත්‍ය අලි සබ්‍රි මහතා, තමා එම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ කර්තෘ නොවන වග කියා සිටියේය. අධ්‍යාපන අමාත්‍ය ජී. එල්. පීරිස් මහතා කියා සිටියේ එහි කර්තෘ තනි පුද්ගලයෙකු නොව ආණ්ඩුවම බවය. ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා තමා එහි වගකීම භාර ගන්නා බව අවසානයේ කියා සිටියේය. එය තේරුම්ගත හැකිය. ඔහු ආණ්ඩුවේ නායකයා මෙන්ම රාජ්‍ය නායකයාද වේ. අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ සභාපතිවරයා වන්නේද ජනාධිපතිවරයාමය.

පිළිතුරු අවශ්‍ය වන්නේ එම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය අමාත්‍ය මණ්ඩලය තුළ ගැඹුරින් සාකච්ඡා කළාද යන්නටය. එසේ සාකච්ඡාවට බදුන් වූවා නම්, අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ අමාත්‍යවරුන්ට විවිධ වූ ප්‍රකාශ කරන්නට වුවමනාවක් නැත.

වගකිවයුත්තන් අමතක කළ ප්‍රධාන කාරණය නම් එම සංශෝධනය රටේ මූලික නීතිය සම්බන්ධ සංශෝධනයක් බව ඔවුහු තේරුම් ගෙන නැති වීමයි. එය වගකීමෙන් තොර ක්‍රියාවක් බව අපේ හැඟීමයි. ජේ.ආර්. ජයවර්ධන තම 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාට (බහුභූත) සංශෝධන දහසයම ගෙන ආවේ එසේ කඩිමුඩියේය.

 අපේ මතකයේ හැටියට, 14වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය ගැසට් කළේවත් නැත. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට එය යොමු කරනු ලැබුවේ අගවිනිසුරු වෙත ලිපියක් ද සමඟය. “ආදරණීය අගවිනිසුරු තුමනි, මෙය කඩිනමින් පාර්ලිමේන්තුවට යොමු කරන්න.” යයි ඉල්ලා සිටිමින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය වෙත යොමු කළ බව ප්‍රසිද්ධ රහසකි. එම 14වන සංශෝධනය ගෙන ආවේ ජාතික ලැයිස්තු මන්ත්‍රීවරුන් පත්කිරීම සඳහාය. ජරාජිත මන්ත්‍රීවරුන් ඊට සුදුසුකම් ලබාගත්තේ කෙසේද යන්න තවමත් ප්‍රහේලිකාවකි. පරාජිතයන් සුදුසුකම් ලබන්නේ නැතැයි පනත ඉදිරිපත් කළ අගමැති ආර්. ප්‍රේමදාස තරයේ කියා සිටියේය. සංශෝධන සම්මත වූ පසු, එහි පරාජිතයන් ජාතික ලැයිස්තුවෙන් පත් කිරීමට සුදුසුකම් ලබා තිබුණි. එය පනතට ඇතුළු වූයේ කෙසේදැයි දන්නා කෙනෙකු නැත. එම රහස දන්නේ එදි සිටි කතානයක, අගවිනිසුරු සහ ජනාධිපති පමණය.

 යූඇන්පී ආණ්ඩුවේ ඉතිහාසයේ මේ සිද්ධිය මතක් කර දුන්නේ කඩිමුඩියේ පනතක් ගෙන එනවිට එවැනි සිද්ධීන් ඇතිවීමට මඟ පෑදෙන බව පැහැදිලි කර දීමටය.

 20වන සංශෝධනයක් ගෙන ඒමට නව රජයට අයිතියක් ඇත. ඒ ගැන අවිවාදය. එහෙත් එය රටේ මූලික නීතිය වන බැවින්, එය අමාත්‍ය මණ්ඩලය, ආණ්ඩු පක්ෂය, පාර්ලිමේන්තුව මෙන්ම රට තුළද ප්‍රමාණවත් ලෙස සාකච්ඡා වීමට ඉඩ ප්‍රස්ථාව ලබාදීම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.

නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක් වසරක් තුළ සම්පාදනය කරන බව රජය දන්වා තිබුණි. එසේ නම්, කළ යුතු දේ වන්නේ 20වන සංශෝධනයට හදිසිම සහ අවශ්‍යම සංශෝධන පමණක් තෝරා බේරා ගැනීමය.

 ඒ වෙනුවට රජය කළේ මතභේදයට තුඩු දෙන්නා වූ සංශෝධන රැසක් කඩිමුඩියේ ඉදිරිපත් කිරීමය. වසරක් තුළ නව ව්‍යවස්ථාවක් ගෙන එන්නේ නම් හදිසියේ අවශ්‍ය නොවන සංශෝධන මෙහි එල්ලුවේ ඇයි?

සංශෝධන අතර විශ්මයට පත් කෙරෙන සංශෝධනයක් නම් ජනාධිපති හා අගමැති වියදම් විගණනයෙන් ඉවත් කරලීමට යෝජනා කර තිබීමයි. විගණනයෙන් ඉවත් කිරීමෙන් සිදු වන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ මූල්‍ය අධීක්ෂණයෙන්ද ඉවත් වීමයි. ජනාධිපති සහ අගමැති ඉතාමත් අසීරු තත්ත්වයකට පත් කර ඇති බව පෙනේ. මෙය අමාත්‍යවරුන්ට පෙනුණේ නැද්ද?

ජනපතිට සහ අගමැතිට උපදෙස් දෙන උපදේශකයින් සහ ලේකම්වරුන් මෙය නොදුටුවේද? මෙම ස්ථානවල ප්‍රධාන ගිණුම් නිලධාරීන් වන්නේ ජනාධිපති ලේකම් සහ අගමැති ලේකම්ය. මෙම යෝජනාවෙන් වගකීමෙන් සහ වගවීමෙන් බේරෙන්නේ ලේකම්වරු දෙදෙනාය. පාර්ලිමේන්තුවට කැඳවන්නේ මේ දෙදෙනාය. පැහැදිලිවම ජනාධිපති සහ අගමැති ඉමහත් දුෂ්කරතාවයකට පත් කරන යෝජනාවකි. මෙවැනි ප්‍රතිපාදනයක් 1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේවත් නොතිබුණි. ලොවේ කිසිදු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක මෙවැනි ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් කොට නැත. මෙය ජනතා පරමාධිපත්‍යය අමුඅමුවේම දූෂණය කිරීමකි. අප සිතන ආකාරයට මෙම ප්‍රතිපාදන සම්මත වීමට ජනමත විචාරණයක් පවා අවශ්‍යය.

නව රජයේ කුළුඳුල් පනත මෙසේ රට හමුවේ හාස්‍යයට ලක් කළේ ඇයි? මෙය විපක්ෂයට අවි සැපයීමක් නොවේද? මෙය ඡන්දය දුන් හැටනව ලක්ෂයක ජනතාවගේ විශ්වාසය බිඳ දැමීමක් නොවේද?

අප දන්නා ආකාරයට නීතිපතිතුමා, ගැසට් නිවේදනය අනුමත කිරීමේදී නිරීක්ෂණයන් රැසක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. එම නිරීක්ෂණයන් අමාත්‍ය මණ්ඩලයට ඉදිරිපත් කළ යුතු නොවේද?

රට ගෝලීය - කලාපීය - ජාතික අභියෝග රැසකට මුහුණ දී තිබියදී මෙසේ කඩිමුඩියේ ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයක් කිරීමට ගොස් රට තුළ කැළඹිලි තත්ත්වයත් ඇති නොවන්නේද?

 ඒ අනුව, අවශ්‍යම හා හදිසිම සංශෝධනයන් ස‍්ඳහා පමණක් 20 සීමා කළ යුතු බව අපේ හැඟීමයි.

නව ආණ්ඩුව සහල් මිල ඉහළ යාම වළක්වාලීමට ගැසට්ටුවක් මගින් මිල පාලනයක් සිදු කළේ . එහෙත් සහල් මිල පාලනයක් සිදු නොවීය. ඇයි?

භාණ්ඩයක මිල පාලනය වන්නේ ඉල්ලුම සහ සැපයුම යන ආර්ථික න්‍යාය මත . මිල වෙනස් කළ හැක්කේ සැපයුමට හෝ ඉල්ලුමට බලපෑමක් කිරීමෙනි. එය හුදෙක් ගැසට්ටුවක් මගින් කළ නොහැකි දෙයකි.

සහල් පාරිභෝගිකයාට අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයකි. අනුව, එහි මිල තීරණය කරනු ලබන්නේ සැපයුම අනුව මිස ඉල්ලුම අනුව නොවේ. එසේ නම්, රජය කළ යුත්තේ සැපයුම සහතික කරලීම . සැපයුම සහතික කරලීමට ඇති බාධා මොනවාද?

සහල් මිල පාලනය කරන මෝල් හිමියන්ගේ ඒකාධිකාරය

නිෂ්පාදකයා ණයගැති වීම නිසා ඔහු වී විකුණන්නේ ණය ලබා ගන්නා ණයකාරයාටම වීම

රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් නොමැති තත්ත්වය තුළ සහල් මිල පාලනය කරන ඒකාධිකාරයක් නිර්මාණය වී තිබීම

එසේ නම් කළ යුත්තේ කුමක්ද?

  • වී මිලදී ගැනීම, සහල් බවට පත් කිරීම සහ බෙදාහැරීම සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් ඇති කිරීම
  • මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ සහල් මෝල් හිමියන් සවිබල ගැන්වීම තුළින් තරඟකාරීත්වයකට ඉඩ සැලසීම
  • වී නිෂ්පාදකයා ණය බරින් මුදවා ගැනීමට යාන්ත්‍රණයක් සකස් කිරීම
  • වී නිෂ්පාදකයාට සහතික මිලක් ලබා දීම
  • සහල් ආනයනය නතර කිරීම
  • නිෂ්පාදකයා හා පාරිභෝගිකයා අතර වැඩිවෙන පිරිවැය අවම කරලීම

අතරමැදියාගේ ලාභය සහ අතරමැදි පිරිවැය වැඩිවීම සහල් මිල ඉහළ යාමට හේතු වන්නේය. මෙය අවම කරලීම සහතික කළ හැකි වන්නේ රාජ්‍ය මැදිහත් වීම තුළින් පමණි. අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම අනිවාර්ය අවශ්‍යතාවයකි

ගැසට් මගින් මිල පාලනයක් කළ නොහැකි බව තේරුම් ගැනීමට ආර්ථික විද්‍යා දැනුම අවශ්‍ය නැත.

 

වම් ඉවුරේ වෙබ් නාදය